Kuzeybatı Alaska’daki Brooks Sıradağları çevresinde yer alan 200’ü aşkın akarsuyun turuncu renge bürünmesinin ardında, küresel ısınmayla eriyen donmuş toprak katmanlarının sülfürlü kayalarla buluşması sonucu ortaya çıkan doğal asit kaya drenajının yattığı AGU Advances dergisinde yayımlanan bilimsel araştırmayla saptandı.
Eriyen Donmuş Toprak Asit Üretimini Tetikledi
Bilim insanlarının 2022 ile 2024 yılları arasında bölgedeki altı ayrı su havzasından topladığı numuneler, yer altı sularının çözülen permafrost tabakaları nedeniyle derindeki sülfürlü minerallere ulaştığını ortaya koydu. Oksijen ve suyla temas ederek sülfürik aside dönüşen bu yapı; nehir sularına yüksek miktarda demir, alüminyum, çinko, nikel, kadmiyum ve nadir toprak elementleri salınmasına yol açtı.
Yapılan analizlerde, kirlenmemiş yukarı havzalarda 8,3 seviyesinde olan ortanca pH değerinin yamaç sızıntılarında 3,2’ye kadar gerilediği belirlendi. Yamaçlardan sızan sulardaki sülfat ve birleşik metal yoğunluğunun ise ana akarsu yataklarındaki miktarlardan binlerce kat daha fazla olduğu kaydedildi.
Asit Nötrlense de Ağır Metaller Taşınmaya Devam Ediyor
Ana nehir kollarının sahip olduğu tamponlama gücü pH dengesini nötre yakın seviyelerde tutsa da kimyasal maddelerin akıntıyla kilometrelerce ilerlemesini durduramıyor. Örneğin 103 kilometrelik hat boyunca incelenen Salmon Nehri’nde sülfat seviyesi litre başına 25 miligramdan 280 miligrama, nikel miktarı ise 0,5 mikrogramdan 32,4 mikrograma kadar yükseldi ve bu yoğunluk su yolu boyunca korundu.
Kimyasal Değerler 2019 ve 2020 Yıllarında Zirve Yaptı
Agashashok ve Wulik nehir sistemlerindeki uzun vadeli kayıtlar, kimyasal değişimlerin kademeli bir süreç yerine 2019 ile 2020 yıllarında aniden sıçrama yaptığını gösterdi. Bu periyotta Wulik Nehri’ndeki toplam çinko konsantrasyonunda yüzde 770’e varan artışlar tespit edildi.
Söz konusu tablonun, bölgede son dönemin en sıcak ve yoğun karlı kışlarının yaşandığı 2018-2019 dönemine denk geldiği kaydedildi. Kalın kar tabakasının kış aylarında toprağı yalıtarak donmayı engellediği ve derin erimeyi hızlandırdığı belirtildi. Veriler, 2021-2024 döneminde ise sülfat ve çinko seviyelerinin yeniden düşüşe geçerek asit nötralizasyon kapasitesinin arttığını gösterdi.
Yorumlar kapalı.